Browse By

Ptaki Tatrzańskiego Parku Narodowego

Pośród tatrzańskich lasów i hal, a nawet w piętrze najwyższych szczytów żyje wiele gatunków ptaków, spośród których wiele występuje wyłącznie tutaj. Najbardzie znanym jest majestatyczny orzeł przedni, opisany już wraz z innymi stworzeniami żyjącymi w Tatrzańskim Parku Narodowym. Jednakże prócz orła gniazduje tu lub tylko zalatuje mnóstwo innych, ciekawych reprezentantów awifauny, które przy tej okazji postaram się przybliżyć. Wiele z nich zajmuje tylko ściśle określone stanowiska, jak np. pliszka górska czy pluszcz, żyjący nad wartkimi i czystymi potokami, gdzie łowi owady i skorupiaki, a czasem nawet małe ryby na znacznej głębokości. Potrafi nieżle nurkować, zgrabnie fruwa i biega, ale co dla ludzi najprzyjemniejsze przepięknie śpiewa. Pluszcze dorastają nawet do 20 cm długości, wliczając pięciocentymetrowy ogon. Ubarwione są zwykle ciemnoszaro, jednak ich podgardle, szyja i pierś są w kolorze śnieżnobiałym. Występuje głównie w górach Europy i Azji Mniejszej, w Polsce najliczniejszy jest na południu, zwłaszcza w górach. W Tatrach zamieszkuje niemal każdy potok po Halę Gąsienicową i Dolinę Pięciu Stawów Polskich. Szukając pożywienia zanurza się w potoku pod prąd i chodzi po dnie, mocno trzymając się łapami kamieni. Odbywa dwa lęgi w roku, w kwietniu i czerwcu; Od czterech do sześciu jaj samica wysiaduje około 15 dni. Prowadzi tryb życia osiadły, jest gatunkiem chronionym.

Pliszka Górska.

Pliszka Górska.

Podobnież nad potokami, aż po górną granicę lasu, zamieszkuje Tatry pliszka górska, mały zgrabny ptak o pięknym, żółto-szaro-czarnym upierzeniu. Głowa, kark i grzbiet ma ciemnoszary, podgardle czarne a spód ciała żółty. Samicę od samca odróżnia kolor podgardla, u samic jest ono barwy białej. Długości około 20 cm, z czego połowa przypada na ogon, rozpiętość skrzydeł 25 cm. Długi ogon pomaga jej utrzymać równowagę podczas zwinnego biegu po kamieniach. W Polsce dość liczna, lęgowa na południu kraju. Prócz Europy zamieszkuje również Azję i Bliski Wschód. Żyje w górach i na nizinach. Samiec ma intensywniejsze ubarwienie i czarne podgardle. Żywi się owadami, a gniazda buduje w pobliżu wody. Lęgi przeprowadza zazwyczaj na przełomie kwietnia i maja, a 4 do 6 jaj wysiadują obaj rodzice na zmianę przez 12 do 14 dni. Zimuje w Europie, Azji i Afryce, na terenie naszego kraju wpisana została na listę gatunków chronionych.

Piętro lasów zamieszkuje również cietrzew, duży ptak grzebiący. Kogut jest czarny, z lirowatym ogonem i białymi pokrywami podogonowymi, kura mniejsza, brązowa, w jaśniejsze prążki. Cietrzew jest ptakiem dość dużym, jego długość przekracza często pół metra, a rozpiętość skrzydeł dochodzi do 95 cm. Masa samca do 2 kg, samicy o pół kilo mniej. Na skrzydłach i pod ogonem posiada białe plamy. W miesiącach wiosennych (od marca do maja) prowadzą cietrzewie widowiskowe toki połączone z walkami kogutów. Gniazdo zakładają na ziemi, zazwyczaj skąpo wysłane. Składają w nim od sześciu do dziesięciu jaj. Żywią się owocami i nasionami oraz zielonymi pędami, a także małymi owadami. Cietrzewie to gatunek coraz rzadszy, dlatego podlega ścisłej ochronie. Z głuszcem daje bezpłodne mieszańce, nazywane skrzekotami. Występuje w Europie i Azji, zwłaszcza w rozległych, luźnych borach, w pobliżu bagien i wrzosowisk. W Polsce zarówno na nizinach jak i w górach, w Tatrach spotykany bywa w strefie regli (lasy liściaste i iglaste), ale również w piętrze kosodrzewiny, a nawet w piętrze hal.

Innym z mieszkańców strefy regli jest dzięcioł trójpalczasty, nieco ponad dwudziestocentymetrowej długości ptaszek, o rozpiętości skrzydeł dochodzącej do 40 cm. Posiada nogi o trzech palacach, upierzenie głównie czarno-białe, wierzch głowy samca zółty, samicy biały. W upierzeniu tego gatunku brak jest barwy czerwonej. Gniazduje zwykle w dziuplach, które wykuwa w starych, próchniejących drzewach iglastych. Raz w roku wyprowadza 3 do 6 młodych, żeruje głównie na obumarłych pniach drzew. Żywi się larwami oraz dorosłymi kornikami i innymi owadami. Spija także sok z drzew, w których wydłubuje w tym celu niewielkie otwory. Jest gatunkiem osiadłym, zimującym na terenie areału lęgowego. Występuje od Ameryki Północnej po Eurazję. W Europie w Alpach i Karpatach, u nas od Beskidu Śląskiego aż po Bieszczady. Podobnie jak wszystkie wcześniej opisywane gatunki równieź dzięciół trójpalczasty podlega ustawowej ochronie.

Opuszczamy regiel dolny, by opisać kolejnego ciekawego ptaszka, zamieszkującego regiel górny i piętro kosodrzewiny, aż po Dolinę Stawów Gąsienicowych. Jest nim podobny do kosa, ale na piersi posiadający białą, szeroką półobrożę, bardzo płochliwy, drozd obrożny. Długości do 30 cm, z średniej długości ogonem, samiec bywa najczęściej czarniawy, a samica bardziej brązowa, z półobrożą brudnobrązową. Na wierzchu skrzydeł i na spodzie ciała drozdy posiadają łuskowaty rysunek. Zasiedla wszystkie pasma górskie Europy i Kaukaz, w Polsce występuje w Sudetach, na Babiej Górze, w Tatrach, Pieninach i Bieszczadach. Podhalanie nazywają go okowiokiem. Jest ptakiem wędrownym, na lęgowiskach przebywa od kwietnia do września, w okresie od kwietnia do czerwca składa od 4 do 5 jaj. Zjada drobne stawonogi i jagody. W Polsce jest gatunkiem bardzo nielicznym, chronionym. Znacznie popularniejszym u nas gatunkiem jest jego niedaleki kuzyn, kos.

Od podnóża aż po najwyższe szczyty Tatr zamieszkuje uważany za najinteligentniejszego naszego ptaka, kruk. Jest czarny, większy od wrony, wydaje głośne krakanie. Gniazduje w lasach, a w Tatrach także we wnękach skalnych, np. w Dolinie Małej Łąki czy Kasprowej. Składa od trzech do sześciu jaj, prowadzi tryb życia osiadły. Jest wszystkożerny, potrafi polować na świstaki i atakować młode kozice. Żywi się też padliną, zarówno w górach jak i na niżu pełniąc ważną funkcję sanitarną. Chroniony. Zamieszkuje znaczną część Eurazji, Ameryki Północnej oraz północnej Afryki, w Polsce występuje dość licznie, także poza górami.

Pustułka, długości do 35 cm, to niewielki sokół obserwowany w Tatrach aż po piętro turni. I choć w górach nie bywa zbyt liczny, to z całą pewnością można go wymienić jako ich ozdobę. Ma rude skrzydła z ciemnymi plamkami i blisko dwudziestocentymetrowy szary ogon, a także ostro zakończony, jak to u drapięznika, dziób. Gniazdo buduje na drzewie, a w górach na niedostępnych skałach. Składa od 3 do 6 jaj. Żywi się zwykle drobnymi gryzoniami, ale zjada też jaszczurki i większe owady. Zdobyczy wypatruje siedząc na wysokim stanowisku obserwacyjnym lub krążąc w powietrzu. Jesienią odlatuje na południe, by wrócić na przełomie marca i kwietnia. Samica jest większa od samca, osobniki młodociane podobne do samicy. Prócz Eurazji, występuje również w południowej Afryce. Chroniona.

Typowym przedstawicielem piętra turni jest siwerniak, ptak zamieszkujący wysokiej góry Europy i Azji Mniejszej. W całych Tatrach obserwowany jest dość licznie aż po piętro turni, dokąd dochodzą jego lęgowiska. Siwerniak jest smukły, ma stosunkowo długi ogon i ciemno ubarwione nogi. Dziób długi, wierzch ciała szarobrunatny, spód białawy i biaława także brew. Do niedawna łączono go w jeden gatunek ze świergotkiem nadmorskim, który zasiedla wybrzeża. Jednakże w odróżnieniu od niego gniazda buduje siwerniak na ziemi wśród niezbyt wysokiej roślinności albo wśród skał, dobrze osłonięte. Żywi się głównie drobnymi stawonogami, jest jednym z 10 gatunków żyjących w piętrze turni ptaków. Rozmiarami nie imponuje, jego długość rzadko przekracza 15 cm, a rozpiętość skrzydeł dochodzi do 30 cm.

Wysokie partie Tatr, głównie piętro hal, zamieszkuje nieco większy od wróbla płochacz halny. Charakteryzuje się rzędem czarnych plamek na podgardlu, upierzenie ma niepozorne, głównie szaro-brązowe, ciało krępe. W górach przebywa nawet w zimie. Żywi się głównie owadami, ale także nasionami. Wyprowadza do 2 lęgów rocznie, po 2-3 pisklęta. Gniazduje najczęściej w szczelinach skalnych. Pięknie śpiewa. Populacja tatrzańska płochacza liczy około 100 par, ostatnio coraz częściej spotyka się oswojone osobniki, m. in. na Hali Gąsienicowej i Kasprowym Wierchu. Poza Tatrami zamieszkuje również Karkonosze, Beskidy, Babią Górę i Bieszczady.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *